Portret- en auteursrecht: What the F&*!!# doet mijn foto daar?!

Lopen zwoegen en zweten heb ik, op 10 m2, met liefde voor het ambacht. 34 uur photshop en 10 uur flash. Maar het resultaat mag er wezen: een interactieve front-end voor interactieve content. Pfoe. En nu slapen. De volgende ochtend open ik een weblog van een vriend. Wat treft mijn gezichtsveld: een foto van mij, in de kroeg, met een link naar mijn gister geproduceerde flashwebsite. Allemaal leuk en aardig, maar had hij niet even kunnen vragen of hij die afschuwelijke foto van mij erop mocht zetten. Mijn god! “Pak van mij hart dat ik pas over 3 jaar hoef te gaan solliciteren! Wat als een werkgever die foto ziet?!”

Aanpakken!

Wat is het toch simpel: copy-paste en je neemt zo een afbeelding over van een andere website. Weinig mensen realiseren zich dat je voor het overnemen van zo’n afbeelding toestemming van de maker nodig hebt. Op bijna alle afbeeldingen en tekst op internet rust namelijk portret- en auteursrecht. Dit recht wordt op internet regelmatig geschonden, maar toch komt het bijna nooit tot een rechtszaak. Vervolgens googlen werkgevers hun sollicitanten steeds vaker. Heeft iemand een dronken foto van jou online gezet? Ben je mooi de Sjaak! Uren geploeterd op een mooie website? Copy paste en ik heb hem ook! Lekker is dat! Aanpakken dat portretrecht!

Boeiuh!

Het lijkt veel internetgebruikers tegenwoordig echter niet zoveel te “boeiuh!” dat ze tekst of afbeeldingen kopiëren. Gebruikers zijn nonchalant en denken dat ze toch niet strafbaar gesteld kunnen worden. Sommigen denken zelfs dat je zonder copyright –tekentje alles mag kopiëren, dit is echter niet zo. Auteursrecht hoef je niet aan te vragen of aan te geven op je website.

Liefde voor het ambacht

Overal zie je dezelfde afbeeldingen op het web. Als je eens rondvraagt bij studenten, kom je er ook achter dat zij vaak bij ‘google afbeeldingen’ plaatjes zoeken en op andere websites of presentaties gebruiken. Niemand staat er nog bij stil dat ook op internetcontent auteurs- en portretrecht rust. Nou is dat met sommige plaatjes niet zo’n probleem, maar als het om bijvoorbeeld journalistieke teksten en “met liefde voor het ambacht geproduceerde” content gaat, vind ik respect voor de maker/schrijver wel op zijn plaats! De drempel om naar de rechter te stappen moet kleiner worden gemaakt.

Maar met naar de rechter te stappen genereer je alleen maar negatieve publiciteit. Je krijgt meteen aandacht van alle internetmedia, die doorlinken naar allerlei mirrors. Dan ontstaat er een soort hype, waaraan iedereen meedoet (zie: geenstijl). Rechtszaken werken dus alleen maar averechts.
Mijn vraag: waar blijft het portretrecht dan nog? Met zo’n stellinginname brokkelt het portretrecht helemaal af. We moeten zorgen dat het wél helpt om een rechtzaak te starten. Jij wilt toch ook je creatieve eigendom behouden! Bovendien is negatieve publiciteit ook publiciteit.

Middeleeuwse praktijken

Ook is er steeds vaker sprake van inbreuk op de privésfeer van geportretteerde personen.
Er gingen kort geleden beelden op internet rond van een 48-jarige vrouw in Bussum die seks had met een student. Zij werkte bij de administratie van een middelbare school. De jongen was een meerderjarige student en bovendien géén oud-leerling van die school. Op de foto’s is duidelijk te zien dat de jongens de vrouw er met opzet inluizen. Het zou zijn gegaan om een weddenschap… Daar sta je dan, op het web, voor iedereen te kijk. Kom op, internet moet geen digitale schandpaal worden! Het plaatsen van foto’s van mensen zonder toestemming, kan beschouwt worden als middeleeuwse praktijken; de schandpaal, het rondrijden op een mestkar en heksenjacht. Privacy is een groot goed, mensen!

Cut-copy-paste

Maar als Jan uit de Achterhoek nou een fotootje gebruikt , lijdt de fotograaf toch helemaal geen schade?
Dat kan kloppen, maar je moet wel consequent blijven. Er is tijd en moeite geïnvesteerd in het schieten van originele foto’s. Dit moet meer gerespecteerd worden. In kranten en magazines rust er echt een taboe op het kopiëren van content. Waarom kan dit op het internet niet?!

Omdat cut-copy-paste erg gemakkelijk is, zeg je dan. De drempel is zó laag. Twee muisklikken en je hebt een plaatje gekopieerd. Mensen zijn lui, passief, willen enkel “chilluh!”. Daar kun je niks aan veranderen. Het is de natuur van de digitale wereld.

Zeker “boeiuh!” van Rob Wijnberg gelezen, hè? Het echte probleem met copy-paste is dat het in anonimiteit gebeurt. Juist om het probleem met portretrecht echt te bestrijden, moeten we de anonimiteit op internet terugdringen. We moeten af van die idiote standpunten die worden uitdragen, dat het een zogenaamd grondrecht zou zijn om op internet straffeloos en anoniem allerlei dingen te copy-pasten.

Hoe gaan we dat dan achterhalen?

Allemaal leuk en aardig, maar het is onbegonnen werk om te achterhalen wie nou dat ene plaatje of die foto gemaakt heeft, toch?

Dit is niet helemaal waar. De Stichting Foto Anoniem (een onderdeel van de Stichting Burafo) is een centrale instantie met een uitgebreid adressenbestand van fotografen. De stichting probeert dan de fotograaf te achterhalen, en stelt de vrager in contact met de fotograaf. Dan kun je hem toestemming vragen. Lukt dat niet, dan kan de stichting een contract opstellen, waarbij de stichting jou vrijwaart tegen alle aanspraken van de fotograaf als die later ineens komt klagen.

Web NUL punt NUL

We kunnen alleen niet meer terug naar vroeger, Web 0.0, waar de verspreiding van user generated content niet mogelijk was. Het auteursrecht beperkt de vooruitgang. Innovatie is het sleutelwoord van deze tijd. Door voort te borduren op andermans ideeën zorg je voor het genereren van meer intellectuele content. Waarom zou je dat aan banden willen leggen?

Ik wil innovatie niet aan banden leggen. Ik ben alleen van mening dat mensen erkenning en respect voor hun werk verdienen, van fotograaf tot componist. Bovendien heb je ook nog de Creative Commons licentie. Onder deze licentie kun je je materiaal laten vallen en er dan toch voor kiezen dat je materiaal wordt verspreid. De licentiehouder kan naamsvermelding vereisen, of bijvoorbeeld commercieel gebruik niet toestaan zonder vergoeding. Zo houdt je toch de eer van het creatieve goed aan jezelf en mag men niet zomaar iets veranderen. Ik ben een voorstander van deze licenties, maar echte juridische stappen neemt men niet zo snel. Dit moet eenvoudiger worden. Aanpakken dus, dat portretrecht!

Door: Daphne Smit
505557 V1CC4

Ik weet niet of ik legitiem de volgende internetbronnen heb gebruikt voor mijn betoog. Maar daag me dan maar voor de rechter. (Eveneens excuus voor de te lange tekst, maar ik ben van mening dat als ik nog meer tekst ga schrappen dit ten koste gaat van de kwaliteit van het betoog.)

Bronnen:

• http://www.iusmentis.com/auteursrecht/nl/foto/internet/
• http://www.netkwesties.nl/editie96/artikel1.php
• http://www.utnws.utwente.nl/new/?artikel_id=70014
• http://www.nrc.nl/scholieren/internet/article269577.ece/Seks_in_een_steeg_De_foto_s_staan_zo_op_internet
• http://www.netkwesties.nl/editie77/artikel1.php